Drewno sosnowe zawiera naturalnie olejki eteryczne, tzw. terpeny. Podczas produkcji płyt MDF substancje te są uwalniane z drewna pod wpływem ciepła. Dotychczas część z nich przedostawała się do atmosfery wraz z powietrzem wywiewanym podczas procesu suszenia.

Terpeny są jednak odpowiedzialne nie tylko za charakterystyczny zapach drewna sosnowego i żywicy. Jako lotne związki organiczne (LZO) mogą one uczestniczyć w reakcjach chemicznych zachodzących w atmosferze, w wyniku których powstaje między innymi ozon przyziemny. Ich redukcja stanowi zatem wyzwanie techniczne dla przemysłu materiałów drewnopochodnych.

Wraz z obowiązującymi od 2016 r. europejskimi wymogami emisyjnymi, tzw. wartościami BAT-AEL, wytyczne dla instalacji przemysłowych zostały jeszcze bardziej sprecyzowane. Skrót BAT-AEL oznacza wartości emisji związane z najlepszymi dostępnymi technikami. Przestrzeganie tych norm jest szczególnie trudne w przypadku przetwarzania drewna sosnowego, ponieważ terpeny są bardzo słabo rozpuszczalne w wodzie i dlatego można je tylko w ograniczonym stopniu wychwycić za pomocą konwencjonalnych metod mokrego oczyszczania powietrza wywiewanego.

Również firma CLASSEN początkowo złożyła wniosek o zezwolenie na odstępstwo. Równolegle jednak to rodzinne przedsiębiorstwo wcześnie rozpoczęło prace nad opracowaniem własnego rozwiązania technologicznego.

Podstawą były obszerne dane eksploatacyjne i dotyczące emisji z zakładu MDF w Baruth. Dzięki ich systematycznej analizie firma CLASSEN zidentyfikowała punkt w procesie produkcyjnym, w którym terpeny silnie kumulują się w strumieniu pary.

Opracowana metoda nie rozpoczyna się zatem dopiero na etapie oczyszczania powietrza odlotowego. Zamiast tego para wzbogacona w terpeny jest celowo pobierana już w strefie wysokiego ciśnienia procesu produkcji płyt MDF. W ten sposób terpeny mogą w znacznej części zostać wyeliminowane z dalszego procesu produkcyjnego.

Od ponad trzech lat proces ten jest stosowany w zakładzie w Baruth. Pobierana para wodna jest dotychczas wykorzystywana energetycznie w elektrowni. Według danych firmy CLASSEN dzięki temu odpowiednie wartości emisji są o ponad 50 procent niższe od obowiązujących wartości granicznych. Ze względu na osiągnięty stopień dojrzałości technologicznej przedsiębiorstwo wycofało w 2024 roku swój wniosek o zezwolenie na odstępstwo.

Dzięki nowej instalacji firma CLASSEN idzie o krok dalej. Zamiast wykorzystywać parę zawierającą terpeny wyłącznie do celów energetycznych, w przyszłości będzie ona skraplana. Następnie można oddzielić zawartą w niej terpentynę – mieszaninę różnych naturalnych terpenów pochodzących z drewna sosnowego.

Proces ten został zaprojektowany tak, aby zminimalizować zanieczyszczenia i w ten sposób uzyskać surowiec nadający się do wykorzystania przemysłowego. Jednocześnie ciepło zawarte w parze jest ponownie wprowadzane do procesu produkcyjnego.

Przy pełnym obciążeniu w Baruth ma się pozyskiwać rocznie do 1 200 ton terpenów. Istnieją różne możliwości ich przemysłowego zastosowania. Terpeny mogą być na przykład wykorzystywane jako surowiec do produkcji substancji zapachowych i aromatycznych, kamfory lub mentolu, a także jako dodatki w przemyśle oponiarskim. Ponadto są one badane lub wykorzystywane jako potencjalne biogeniczne surowce do produkcji zrównoważonego paliwa lotniczego (SAF).

W ten sposób proces ten łączy dwa dotychczas odrębne zadania: redukcję emisji z produkcji płyt MDF oraz pozyskiwanie surowca ze strumienia materiałowego, który dotychczas nie był wykorzystywany materiałowo.

Firma CLASSEN dostrzega potencjał tej technologii zwłaszcza w zakładach produkujących płyty MDF o wysokiej zawartości drewna sosnowego. Wyzwanie związane z emisjami terpenów dotyczy bowiem nie tylko zakładu w Baruth, ale także wielu zakładów produkcyjnych międzynarodowego przemysłu materiałów drewnopochodnych.

Oprócz ograniczenia emisji odzyskiwanie terpenów może być również interesujące z ekonomicznego punktu widzenia: oddzieloną terpentynę można sprzedawać jako surowiec. Według obliczeń firmy CLASSEN niezbędna do tego technologia – w zależności od gatunku sosny, składu uzyskanej terpentyny oraz konkretnych warunków panujących w zakładzie produkcyjnym – może się zwrócić w ciągu około dwóch do trzech lat.

Dlatego firma CLASSEN pracuje już nad międzynarodową promocją i licencjonowaniem opracowanej technologii MDF-T. Trwają już pierwsze rozmowy dotyczące zastosowania tej metody.

Wraz z uruchomieniem nowej instalacji pod koniec 2026 roku Baruth ma stać się nie tylko miejscem produkcji dodatkowego surowca. Firma CLASSEN chce jednocześnie pokazać, jak można połączyć redukcję emisji z pozyskiwaniem surowców w ramach istniejących procesów przemysłowych.

Odpowiednie materiały graficzne można pobrać tutaj:

Osoby kontaktowe:
Sebastian Wendel
Grupa CLASSEN
Wendel@classen.de

Dodatkowe informacje techniczne dotyczące tej metody: